دوره عالی علوم و معارف قرآن

دوره‌ي علوم و معارف قرآن كريم با رويكردي نو در جهت ارائه آموزش‌ها و بررسي‌هاي روش‌شناختي در عرصه‌ي مطالعات قرآني برگزار مي‌شود تا گامي باشد در راستاي بازپيرايي و توسعه‌ي روش‌ها  و روي‌آوردهاي قرآن‌پژوهي در عصر حاضر.

طراحي و برنامه‌ريزي دروس اين دوره به‌گونه‌اي است كه توانايي و مهارت دانش‌پژوهان حوزه را در فهم روشمند آيات قرآن كريم، ارتقا ‌بخشد، و اهداف آن عبارت است از:

- تربيت پژوهشگران آگاه به مباني و روش‌هاي تفسير قرآن در راستاي فهم و توليد نظريه در عرصه‌ي معارف قرآني.

- توسعه‌ي ظرفيت حوزه براي نهضت توليد علم و جنبش نرم‏افزاري در حوزه‌ي علوم و معارف قرآن كريم.

- هدايت فكري فضاي حوزه و جريان‌سازي در جهت رويكرد جدي‌تر به روش‌هاي تفسير و معارف قرآن.

دانش‌آموختگان اين دوره، با تكيه به تفسير و معارف قرآن، خواهند توانست حوزه و عموم مشتاقان قرآن را در قالب‌هاي آموزشي و نگارشي، از چشمه‌ي معارف وحياني سيراب سازند.

مشخصات دوره: 5/2 سال، در قالب 10 فصل درسي سه ماهه كه در خلال آن در حدود 60 واحد درسي با مجموع 1200 ساعت درسي ارائه مي‌شود.

دروس اختصاصي اين دوره به شرح زير است:

دوره عالی فقه مقارن

دوره‌ي عالي فقه اسلامي مقارن به منظور آموزش فقه معاصر شيعه با رويكرد مقايسه‌اي به ساير مذاهب، و كسب توان پژوهشي در حوزه‌هاي حقوقي، اقتصادي و سياسي فقه و مباني اجتهاد، و به عنوان مكمّل سطح 3 حوزه (برابر با محتواي علمي كارشناسي ارشد) برگزار مي‌شود.
«فقه مقارن»، گونه‌اي تحقيق و پژوهش در زمينه‌ي فقه است كه فراتر از نقل و بررسي آراي فقهي يك مذهب، به نظرات ديگر مذاهب فقهي نيز توجه دارد. دامنه‌ي موضوعات و ابواب فقه مقارن همانند فقه مذهبي است، اما حجم آراي فقهي طرح شده در آن، فراتر از يك مذهب فقهي است. نمونه‌هايي از تأليفات فقهي اماميه با نگاه مقارن عبارتند از: الخلاف (شيخ طوسي)، منتهي المطلب و نيز تذكرة الفقهاء (علامه حلي)، المؤتلف من المختلف (علامه طبرسي)، الفصول المهمة (علامه آل كاشف الغطاء)، الفقه علي المذاهب الخمسة (علامه مغنية)، مسائل فقهية (علامه سيد شرف‌الدين)، الإنصاف في مسائل دام فيها الخلاف (آيت الله سبحاني).

در باب اهميت فقه مقارن، ضرورت‌هاي زير را مي‌توان برشمرد:
1. توسعه و تكميل فهم ادله‌ي نقلي در استناد به آيات و روايات
2. تشخيص تقيه در روايات اماميه
3. تعيين دليل راجح در تعارض روايات احكام
4. افزايش سرمايه‌ي احاديث احكام
5. تنقيح استدلالات و ابداع احتمالات جديد در اجتهاد
6. فراگيرسازي عرضه‌ي فقه شيعه و حضور مقتدر آن در جهان اسلام
7. تشكيل جبهه‌ي متحد فقه اسلامي در برابر هجوم حقوقي غرب.

مجمع فقه و مباني اجتهاد در اواخر سال 1382، پس از حدود شش ماه مطالعه،  بررسي و مشورت گسترده، رشته‌ي «فقه اسلامي مقارن» را طراحي و در مهر 83 نخستين دوره‌ي آن را برگزار كرد، كه هم‌اكنون ادامه دارد. اهداف برگزاري اين دوره عبارت است از:
- پرورش دانشوران متعهد به فقه و مباني اجتهاد معاصر شيعه، با توان مقايسه و نقد ساير مذاهب فقهي و آشنا با نظام‏هاي حقوقي، اقتصادي و سياسي اسلام با نظرداشت ساير مكاتب.
- پرورش پژوهشگران روشمند و مبتكر در حوزه‌ي چالش‏هاي معاصر و موضوعات نوپيداي فقه و مباني اجتهاد و نيازهاي نظام جمهوري اسلامي، از طريق تكميل منسجم و جامع و دانش‌ها و مهارت‌هاي كاربردي دانش‏پژوهان مستعد حوزه و ايجاد فضاي عيني پژوهشي.
- توسعه‌ي ظرفيت حوزه براي نهضت توليد علم و جنبش نرم‏افزاري در حيطه‌ي فقه و اجتهاد.
- غني‏سازي آموزش‏هاي حوزه با دانش‏ها و مهارت‏هاي مورد نياز در مسير پژوهش‌هاي كاربردي و ميان‏رشته‏اي فقه، پيرامون موضوعات جديد و مورد نياز نظام جمهوري اسلامي.

دانش‌آموختگان اين دوره، علاوه بر كسب جامعيت لازم براي حضور موفق در دروس خارج فقه و اصول، به نگارش مقالات پژوهشي در مراكز و مجلات علمي خواهند پرداخت.
مشخصات دوره: 5/2 سال (10 فصل درسي سه ماهه) با حدود 1500 ساعت درسي.
دروس اختصاصي اين رشته از قرار زير است:
دروس كليات و فلسفه‌ي فقه: كليات فقه و مذاهب فقهي، مباني كلامي اجتهاد، اصول حديث‏شناسي مقارن 1ـ3،
دروس اصول فقه: اصول فقه معاصر 1 ‌ـ 6 (دروس في علم الأصول/ حلقات، شهسد صدر)، اصول فقه مقارن 1و2
دروس فقه استدلالي مقارن: فقه مقارن عبادات و امور فردي 1و2، فقه مقارن اقتصاد و امور مالي 1و2، فقه مقارن خانواده، فقه مقارن قضاء و سياست
دروس قواعد فقه: قواعد مشترك عمومي فقه 1و2، قواعد فقه عبادات، قواعد فقه اقتصاد و امور مالي 1و2، قواعد فقه قضاء و سياست
دروس بين‌رشته‌اي: فلسفه‌ي حقوق، حقوق اساسي، حقوق خصوصي، حقوق كيفري، نظام اقتصادي اسلام، نظام سياسي اسلام
دروس زبان عربي: عربي معاصر 1و2  
دروس پژوهشي: روش تحقيق، كارگاه‏ پژوهش 1 ـ 12 (غيرحضوري)

دوره عالی فلسفه اسلامی

دوره‌ي عالي فلسفه با هدف فراهم‌آوردن زمينه‌ي علمي لازم براي تربيت محققان و متخصصان فلسفه در مراحل بعد برگزار مي‌شود و اهداف آن عبارت است از:

- تربيت پژوهشگران آگاه به مباني و روش‌هاي فلسفي در راستاي فهم و دفاع عقلاني در حوزه‌ي معارف اسلامي.

- توسعه‌ي ظرفيت حوزه براي نهضت توليد علم و جنبش نرم‏افزاري در حوزه‌ي فلسفه.

- هدايت فكري فضاي حوزه و جريان‌سازي در جهت رويكرد جدي‌تر به مباحث فلسفي و عقلاني.

اين دوره به مدت 5/2 سال، و با ارائه‌ي دروسي مانند: فلسفه‌ي مشاء، فلسفه‌ي اشراق، حكمت صدرايي، منطق جديد، فلسفه‌ي غزبريال معرفت‌شناسي، فلسفه‌ي دين و ... برگزار مي‌شود.

دانش‌آموختگان اين دوره، مي‌توانند به پژوهش‌ها و آموزش‌هاي كلامي در مراكز علمي، و گفتگوي عقيدتي با مذاهب و نحله‌هاي فكري و پاسخ به پرسش‌هاي عرصه‌ي كلام و دين‌پژوهي بپردازند.

دوره عالی كلام و دين پژوهي

دوره‌ي عالي كلام و دين پژوهي به منظور فراهم‌آوردن زمينه‌ي علمي لازم براي تربيت محقق و مبلغ در عرصه‌ي كلام و دين‌پژوهي و گفتگوي مذاهب و اديان برگزار مي‌شود.

ديري است جامعه‌ي ما رو به سوي دنياي جديد گشوده و انديشمندان شيعي را به چالش مي‌خواند. بدين صورت است كه پرداختن به مباحث دين‌پژوهي و كلام جديد جهت تدبير اين چالش‌ها، يكي از ضرورتهاي بنيادين حوزه‌هاي علميه شيعي به شمار مي‌رود. با توجه به نياز اساسي حوزه در پاسخگويي به چالش‌هاي فكري نسل جديد و از سوي ديگر شدت يافتن فعاليت‌هاي مسيحيت، اهل سنت، شيخيه و...  و فقر پژوهشي در اين حوزه، رفع اين نيازها و خلأها برگزاري دوره‌هاي آموزشي فراتر از برنامه‌ي رسمي عمومي حوزه را مي‌طلبد.

دوره عالی فرهنگ و تربيت اسلامي

* گرايش امور فرهنگي (مديريت و برنامه‌ريزي فرهنگي):

مهمترين عنصر انسجام بخش جوامع انساني، فرهنگ است كه عامل در حيات و تداوم آنها محسوب مي‌گردد. از اين رو، دستيابي به جامعه‌اي متعالي، در گرو هدايت فرهنگ جامعه و كنترل مؤلفه‌هاي متنوع آن است.

از آنجا كه روحانيان و حوزه‌هاي علميه مسؤوليت هدايت ديني فرهنگ جامعه را  به عهده دارند، كارشناسي، كنترل و مديريت فعاليت‌ها و نهادهاي  فرهنگي يكي از وظايف ويژه‌ي آنهاست، ورود آنها به اين فضا نياز به شناخت و آگاهي در اين حوزه دارد و ورود اين قشر مؤثر فرهنگي به اين فضا بسيار ضروري است. حفظ و بهبود فضاي مطلوب فرهنگي و رفع نيازهاي فرهنگي روز جامعه و مخاطب به عهده كارشناساني است كه به اين امر آشنا بوده و دغدغه‌ي آن را دارند كه از جمله‌ي ايشان روحانيت معزز است. با توجه به كم‌توجهي به مقوله‌ي فرهنگ و فقدان كارشناسان فرهنگي ديني در مراكز تصميم گيري و اجرائي فرهنگي، برگزاري اين دوره امري اجتناب‌ناپذير مي‌نمايد.

دوره‌ي كارشناسي فرهنگي اجتماعي با هدف «تربيت كارشناسان فرهنگي حوزوي با توانمندي‌هاي مهارتي و علمي روز» برگزار مي‌شود. اهداف اين دوره عبارت است از:

- تربيت كارشناسان فرهنگي حوزوي با توانمندي‌هاي مهارتي و علمي روز.

- ارتقاي سطح كمي و كيفي آگاهي‌ها و دانش فرهنگي در فضاي حوزه.

- پاسخگويي به نيازهاي فرهنگي جامعه.

دانش‌آموختگان اين دوره، به عنوان كارشناس فرهنگي اجتماعي، با معرفي دفتر تبليغات، به همكاري در فعاليت‌هاي فرهنگي مراكزي مانند: كانون‌هاي فرهنگي، خانه‌هاي فرهنگ محله و ... مي‌پردازند.

مدت دوره: 1 سال، در قالب 3 فصل درسي سه ماهه..

اهم دروس اين دوره عبارت است از: جامعه و فرهنگ، مديريت فرهنگي، رسانه‌هاي عمومي، برنامه‌ريزي فرهنگي اجتماعي و... . 

* گرايش امور تربيتي (تربيت مربي كودك و نوجوان):

اهداف اين گرايش عبارت است از:

- تعليم وتربيت مبلغان ومربيان ديني شايسته وكارآمد

مدت دوره:  5/2 سال

عناوين دروس: مهمترين دروس اين دوره عبارتند از: اصول و مباني تبليغ، نظام تربيتي اسلام، فن وعظ و خطابه، روانشناسي، اصول و روش كلاسداري و مهارتهاي تدريس، سيره‌ي تبليغي معصومين، روش تحقيق وكتابشناسي تبليغ، مقتل شناسي، كارگاه تبليغ،، ادبيات كودك ونوجوان، روان شناسي عمومي، روش تدريس قرآن.

دانش‌آموختگان اين دوره، با تشكيل پرونده‌ي  تبليغي در مناسبت‌هاي خاص به مناطق مختلف كشور اعزام، و با معرفي به عنوان مربي  در طرح هجرت تابستاني، نهاد‌هاي فرهنگي از قبيل حرم مطهر، آموزش وپرورش و خانه‌هاي فرهنگ محلات مشغول خدمت مي‌گردند.

 دوره عالی تبليغ و ارتباطات اسلامی (عربي معاصر)

* با گرايش‌هاي: خطابه، مناظرات اديان و فرق

اين دوره، كه تلفيق دوره‌ي تخصصي تربيت مبلغ، و دوره‌ي ويژه‌ي بررسي مباني ومعارف تشيع و مسائل تطبيقي است، با هدف كلي «پرورش مبلغان توانمند در عرصه‌ي خطابه و مناظره، جهت نشر معارف اهل بيت (ع) و دفاع از مكتب تشيع» برگزار مي‌گردد.

ديگر اهداف اين دوره عبارت است از:

- تكميل ونوسازي اصول و روشهاي عمومي تبليغ ديني

- پرورش مبلغان ومربيان ديني شايسته و كارآمد درعرصه‌هاي خاص خطابه و مناظره

- نشر و گسترش فرهنگ اهل بيت (ع) با توجه به ساير مذاهب

- پرورش و تربيت طلاب مستعد جهت دفاع از مكتب تشيع و دفع اتهامات و شبهات عليه مذهب تشيع و معارف اهل بيت (ع)

دانش‌آموختگان اين دوره، با ارتقاي گروه تبليغي در معرفي و اعزام تبليغي دفتر تبليغات، و در راستاي رسالت مقدس هدايت ديني، در گرايش خطابه به ايراد سخنراني در مراكز و مناطق مختلف، و درگرايش مناظره، به دفاع از حريم اسلام و تشيع برخاسته، به ايفاي نقش ارشادي و تبليغي مي‌پردازند.

مدت دوره:  5/2 سال در قالب هشت فصل درسي

عناوين دروس: مهمترين دروس اين دوره عبارتند از: فنون سخنوري، شيعه‌شناسي، كلام تطبيقي مذاهب، روش مناظره، آشنايي با رسانه‌هاي ارتباطي، آسيب شناسي تبليغ، اخلاق در قرآن، اصول مشاوره وراهنمايي، روان شناسي تبليغ، شبهه شناسي ديني، شيوه‌ها وروشهاي تبليغي، فرق ومذاهب اسلامي، آداب و شيوه‌هاي مناظره، تفسير فريقين، كلام مقارن و....

دوره عالی زبان و ارتباطات اسلامی (انگليسي)

هدف دوره: تربيت مبلغان مسلط بر زبان بين المللي (انگلیسی) و آشنا به فرهنگ كشورهاي آن زبان

طول مدت: 5/2 سال (شنبه تا چهارشنبه بعدازظهر)

جمع واحدهای درسی: 61 واحد

اهم دروس اختصاصی: زبان انگليسي پيشرفته، مكالمه موضوعي، كارگاه سخنراني، آشنائي با روش تحقيق، كارگاه پژوهش  و نويسندگي، كاربرد واژگان و اصطلاحات